Unutulmaya Yüz Tutan Delbek Müzik Aleti

Teknoloji ve değişen yaşam koşullar sebebiyle bir çok müzik aleti de tarihin tozlu rafları arasında yerini alıyor. Bunlardan biri de ülkemizin folklorik müzik aletlerinden delbek… Muğla’nın Fethiye ilçesinde oldukça meşhur olan müzik aletlerinden delbek unutulmaya yüz tuttu. Delbek çalgısının son temsilcileri de delbek kültürünün yok olmaması ve yaygınlaşması için okullarda eğitim verilmesini istiyor.

Türk kültürünün önemli bir parçası olan delbek çalgısının son zamanlarda ilgilenilmemesi nedeniyle yok olmak üzere olduğu biliniyor. Bu nedenle Muğla’nın Fethiye ilçesinde bulunan delbeğin son temsilcileri delbeğin öğrencilere öğretilerek unutulmasının önüne geçilmesini istiyor. 30-40 yıl kadar önce çok gözde bir enstrümanken şimdilerde adının bile neredeyse anılmaması son derece üzücü…

 

Delbekçi kadınlar, özellikle Teke Yöresi’nde daha önceleri geline kına yakılmasından önce başlayan ve gelinin erkek evine getirilmesine kadar süren zaman boyunca (ki bu 3-4 gün olmaktaydı)  düğüne ev sahipliği yapan evde kalırdı. Burada delbek çalar, türküler söyler ve bu şekilde zaman zaman gelini ağlatır, zaman zaman da hem gelini hem de konukları oynatırdı.

Delbek ile çalınan türküler ?

  • Altın tas içinde kınam karıldı
  • Bazarda bal var gelinim
  • Aynalı körük olmazsa ben gelin gitmem
  • Türkmen gızı gatarlamoş mayayı
  • Getirin kına yakalım
  • Çakmak çakmaya geldim/kına yakmaya geldim
  • Yayla yollarında galdım yalınız
  • Sarıca da buğday danesi
  • Çiftetelli
  • Harmandalı
  • Ağır zeybek
  • Ağır beşkaza
  • Kerimoğlu zeybeği
  • Bahçalarda kum darı
  • Şen ola düğün şen ola
  • Leblebi koydum tasa
  • Cemilemin gezdiği dağlar meşeli
  • Karadur parmak gibi
  • Dom dom kurşunu
  • Üğrünü üğrünü gelir dereden/Bedir
  • Erzurum’dan çevirdiler yolumu
  • Mihriban
  • Çaya düştüm tutamadım kolumu
  • Hastane önünde incir ağacı
  • Yeşil başlı gövel ördek

Delbek nedir?

delbekciFethiye’nin yanı sıra Teke Yöresi’nde de kullanılan delbek müzik aleti def benzeri zilsiz bir vurmalı çalgı olarak tanımlanabilmektedir. Orta Asya’dan Anadolu’ya göç eden Yörükler tarafından ülkemiz topraklarına getirilmiştir. Ayrıca Türkmenistan’da da “Debrek” diye anılır. Teke Yöresi’nde özellikle Fethiye’de kadınlar tarafından ustaca çalınan bu enstrümana, yörenin kına gecelerinde ve asker uğurlamalarında sıkça rastlanır. Ayrıca manilerle de uyum içinde çalındığı bilinmektedir.  Delbeğe bir çok enstrüman eşlik etse de bunlar arasında en yakıştığı düşünülen sipsidir.

Delbek tarihçesi?

delbekci-kadinlar

Delbek, ortalama 2000 yıldır insanların hizmetindedir. Uzak geçmişte “Delbekçi” olarak bilinen şamanlar delbek çalarak büyü bozmayı, nazardan korumayı ve iyi yönde dua etmeyi delbek eşliğinde yaparlardı. Zamanla Orta Asya’dan Anadolu’ya göç eden Türkmenler vasıtasıyla da ülkemiz topraklarına girmiştir.

Delbek nasıl çalınır?

delbekci-kadinlar-2

Sol el ile omuz seviyesine yakın bir seviyede tutmak suretiyle tutuş gerçekleştirilir. Ardından da sağ el ve parmaklarıyla şarkının ritmine uygun olarak vurmalı biçimde çalınır.

Delbek Çalgısının Özellikleri

delbekci-kadin

Fethiye ve Teke bölge halkının sık sık kullandığı müzik aletlerinden biri olan zilsiz vurmalı çalgı delbek ağaçtan kasnağın bir yüzüne çivilenmesiyle sabitlenmiş deri gerdirilerek hazırlanır. Genelde keçi ya da sığır derisinden yapılır.

Delbek çalgısı bu yörelerde asker uğurlamalarında, kına gecelerinde, düğünlerde, şenlik ve festivallerde sık sık kullanılmaktadır.  Sadece eski yöresel parçaları değil delbek sayesinde popüler şarkılarda çalınabilmektedir.

Bu nedenle delbek müzik aleti özellikle Fethiye, Ortaca, Dalaman ve Seydikemer düğünlerinde vazgeçilmez hale gelmiştir.

Delbek Çalgı Aleti Olarak Görülmediği İçin Unutuluyor

delbekci-kadin-2

delbek-nedir

delbek-nasil

delbek-muzik

delbek-kulturu

Özellikle Türk Halk Müziği eserlerinin çalındığı Delbek müzik aleti ile popüler kültüre ait pek çok şarkının da çalınması mümkündür ancak günümüzde delbeğe olan ilginin azalması nedeniyle delbek çalan kişi sayısının azalması delbek kültürünün yok olmasına neden olmaktadır. Bu nedenle delbek kültürünün yaşatılması için gelecek nesillere aktarmak çok önemlidir.

Sosyal Medyada Paylaş Facebook Twitter Google+

Etiketler: , , , , , , ,
Eklenme Tarihi: 2 Kasım 2016

Facebook Yorumları

Konu hakkında yorumunuzu yazın